column van Dirk Jan Bakker, 9 april 2010

Innovatie in de (Christelijke) zorg: Bedreiging of Kans: Luxe of Noodzaak

Eén van de hoofdsprekers op ons Congres in oktober is de heer M. Boereboom, directeur-generaal langdurige zorg op het Ministerie van VWS. Op een symposium nu alweer een aantal maanden geleden, over de toekomst van de christelijke zorg, betoogde hij dat het verlenen van goede standaardzorg niet langer voldoende is en dat de christelijke zorg alleen toekomst heeft als ze innovatief is.

In deze column wil ik graag met u nadenken of deze stelling juist is.

Over het algemeen zien we in innovatie nog wel eens een bedreiging van de menselijke maat in de zorg. Vraagt innovatie niet om schaalvergroting en is dat nu juist geen bedreiging voor de christelijke identiteit van de zorg? Om over de toenemende vertechnisering in en van de zorg nog maar te zwijgen.

Het probleem is dat we nu al, en in de toekomst nog meer, in de zorg geconfronteerd zullen worden met de zgn. dubbele vergrijzing; er worden meer mensen oud en de oudere mensen worden ook nog ouder. Dit vraagt om veel meer zorg, zowel handen aan het bed alsook nieuwe verpleeg- en verzorgingsinstellingen. Als men daarbij bedenkt dat het percentage chronische ziek(t)en in de bevolking in sommige gevallen, bv. hartfalen, dementie en beroerte, tot 2025 met bijna 50 % zullen stijgen zal het duidelijk zijn dat er een groot probleem nadert en dat nu actie nodig is.

Ook het aantal mensen dat in de zorg werkzaam is zal enorm moeten stijgen om die zorgvraag op te vangen, en de voorspelling is nu juist dat dit aantal zal afnemen. Er ontstaat dus een grote kloof tussen zorgvraag en zorg aanbod.

Wanneer we de (noodzakelijke) bezuinigingsplannen van het kabinet hierbij betrekken, dan zal het duidelijk zijn dat we de zorg zo zullen moeten inrichten dat we betere zorg kunnen leveren tegen minder kosten, wanneer we tenminste aan iedere Nederlander (solidariteit) de noodzakelijke goede zorg willen blijven leveren.

Er is gelukkig op het gebied van de ouderenzorg de laatste jaren grote vooruitgang geboekt zowel op het gebied van behandelings- als begeleidingsmethoden. Ook is het mogelijk om in verpleeg- ,verzorgingshuizen de gastvrijheid zo centraal te stellen dat de verzorging van de patiënt/cliënt verbetert, het werk van de medewerkers leuker wordt waarbij de kosten gelijk blijven of zelfs iets lager worden.

Ook de mogelijkheden om langer thuis te kunnen blijven wonen met een chronische ziekte of met dementie, breiden zich uit.

Het is hier nu niet de plaats om dit allemaal uit te werken, maar op het Congres zal hier ook aandacht aan besteed worden.

Innovatie in de ouderenzorg gaat langzaam. Er is over het algemeen geen innovatiecultuur. Bestuurders zijn er soms nog niet aan gewend en de financiële mogelijkheden om hierin te investeren zijn gering.

In het algemeen is de christelijke zorgverlening kwalitatief goed, maar op traditionele leest geschoeid. Innovatie staat niet als belangrijk probleem op de agenda.

Christelijke zorg heeft potentieel drie belangrijke sterkten; (1) christelijke waarden, (2) grote motivatie van de werknemers en (3) mogelijke inzet van kerkelijke vrijwilligers.

Ook het aantal vrijwilligers en mantelzorgers zal in de toekomst namelijk sterk moeten worden uitgebreid. Hiertoe zal een groot beroep worden gedaan op de “gezonde ouderen”, van zo tussen de 65 en 75 jaar.

Onze conclusie is dat christelijke zorg moet innoveren, niet omdat innovatie “in” is, maar omdat dit bittere noodzaak is. Innovatie hoeft geen bedreiging te zijn, maar we zullen de christelijke identiteit juist moeten inzetten in het innovatieproces. Dit kan door de bovengenoemde sterke punten van de christelijke zorg volop te benutten.

Onze christelijke zorginstellingen kunnen zo tot de beste van Nederland gaan behoren.

Inderdaad zonder innovatie heeft de christelijk zorg geen toekomst.

Innovatie is niet maar een optie; nee het is noodzaak.

Dr. D.J. Bakker