column van Paul Lieverse, 7 mei 2010

Geloof in zorg! is de titel van ons congres in oktober. Nog wel met uitroepteken, want het is een aansporing. Mag ik u kort iets vertellen over de zorg waar ik zoal mee te maken heb?

Naast mijn werk als anesthesioloog ben ik werkzaam als pijnarts in de palliatieve zorg, een terrein dat bij uitstek om ‘zorg’ vraagt. Wat is dat, zorg? Zorgen, daarbij denken we veelal in de eerste plaats aan het zorgen voor iemand. Of aan het verzorgen van iemand. Dat hij of zij advies krijgt, verschoond wordt, gevoed wordt of ergens anders mee geholpen wordt voor wat betreft zijn lichamelijke gesteldheid. Enorm belangrijk, en vele hulpverleners – betaald of als vrijwilliger – zijn hier dag aan dag druk mee. Bij onderzoek over wat patiënten die in de laatste levensfase belangrijk vinden, bleek juist dat onderdeel enorm hoog te scoren: gewassen zijn en in een schoon bed liggen!

Maar ‘zorg’ heeft een aantal andere betekenissen, welke even belangrijk zijn om in te geloven. Laat ik twee andere noemen.

Zorg, dat is ook ervoor zorgen dat iets gebeurt, dat iets slaagt. We mogen gericht zijn op resultaat. Maar wat noemen we ‘resultaat’? Onze vereniging van christen artsen en geneeskunde studenten (CMF Nederland) heeft een kwartaalblad met de naam ‘In Dienst der Genezing’. Die naam heeft wel eens discussie opgeleverd. Want genezing, dat is nou net waar het bv. bij palliatieve zorg of bij de zorg voor chronisch zieken niet om gaat! Er kan een moment komen dat genezing niet langer het doel van de behandeling is – en zelfs niet verlenging van het leven. Bij palliatieve zorg blijft er dan nog heel wat te doen en ‘te behandelen’: pijnbehandeling, regelmatig bezoeken, helpen met eten… en allerlei andere vormen van lichamelijke en psychosociale ondersteuning.

Een specifiek soort zorg dat de laatste tijd hernieuwd in de belangstelling is gekomen is geestelijke zorg, ofwel spirituele zorg. Wat bedoelen we met spirituele zorg? Begeleiding bij vraagstukken van zingeving en levensbeschouwing hoort daarbij. Spirituele nood kan zich bij patiënten o.a. uiten in teleurstelling (in God, eigen lijf, medische mogelijkheden, het niet meer van betekenis zijn) en in angst om te sterven. Spirituele nood kan zich bij familie en vrienden bv. manifesteren door ontkennen van de situatie, de vraag: waarom overkomt mij dit, moeite met afscheid nemen.

Voor zorgverleners liggen er uitdagingen op alle drie terreinen van ‘zorg’. Niet alleen door hierin een praktische bijdrage te hebben, maar ook door erop te reflecteren en daarbij van elkaar te leren. Doet u daaraan met ons mee op 27 en 28 oktober?

Paul Lieverse

Bestuur Christen in de gezondheidszorg
Voorzitter CMF Nederland