Column van Dirk Jan Bakker, 26 augustus 2011

Vergrijzing, bedreiging of uitdaging voor de zorg

We worden allemaal ouder en dat is op zich mooi. Maar we worden niet allemaal gezond ouder en dat is minder fijn. Toch is ouder worden, zelfs indien gepaard met een chronische ziekte, niet zo erg meer als vroeger. Met de huidige medische mogelijkheden en allerlei hulpmiddelen hoef je er tegenwoordig niet zo veel van te merken.

Is er dan geen probleem? Toch wel, we spreken wel van een dubbele vergrijzing. Mensen worden niet alleen ouder, maar ook worden er meer mensen ouder. Ook neemt het aantal chronisch zieken toe. Bij sommige aandoeningen wel met bijna 50%, zoals chronische hartziekten, suikerziekte en ziekte van Alzheimer. Daarom zal er in de nabije toekomst een veel groter beroep op de zorg worden gedaan. Men schat dat de vergrijzing zijn hoogtepunt in 2040 bereikt.

Parallel hieraan neemt het aantal mensen dat werkt, en dus ook in de zorg, tot die tijd steeds meer af. Er is dus sprake van een groeiende vraag naar zorg en tegelijkertijd een afnemend aanbod. Pessimisten zeggen: Over een paar jaar verleen je zorg of krijg je zorg; er is niets tussenin. Dat laatste is natuurlijk overdreven, maar dat er op dit gebied wat moet gebeuren, is duidelijk. Hoe gaan we dit met elkaar aanpakken? Dit is een uitdaging die we niet alleen aan de zorg kunnen overlaten! Vooral ook voor ons als christenen, die naast de liefde tot God de naastenliefde als het grote gebod belijden, is dit een belangrijke vraag.

Meerderen hebben creatieve oplossingen bedacht. Zo is er de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) waardoor op gemeentelijk niveau nieuwe mogelijkheden ontstaan. Hierin kunnen ook kerkelijke gemeenten een rol vervullen in allerlei vormen van omzien naar de naasten, mantelzorg en vrijwilligershulp. Een stichting als VitaValley in Ede heeft van innovatie op dit terrein één van de belangrijkste speerpunten van hun missie gemaakt.

We noemen hier ter illustratie enkele innovatieve manieren om te proberen de groter wordende kloof tussen zorgvraag en zorgaanbod te verkleinen.

1. Aanpassingen aan de woning:
   Het gaat hier om aanpassingen die maken dat een echtpaar, waarvan man of vrouw de ziekte van Alzheimer krijgt, zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Naast een besparing aan intramurale zorgkosten is dit ook veel aantrekkelijker voor de mensen. Bovendien hebben we bij lange na niet de intramurale zorgcapaciteit om de voorspelde groei van het aantal Alzheimer patiënten op te vangen.
2. Gastvrijheid in de zorg:
   Dit betreft het door verzorgenden en verplegenden uitgaan van de wens van de patiënten/cliënten. In de praktijk blijkt dat de tevredenheid van bewoners en hun familie – maar ook van de verplegenden en verzorgenden! – sterk toeneemt, het ziekteverzuim spectaculair daalt en er meer tijd overblijft voor het echte werk.
3. ICT hulpmiddelen:
   Met dergelijke hulpmiddelen kan op een eenvoudige wijze de mantelzorg door vrijwilligers geregeld worden middels een elektronische agenda en enkele andere hulpfuncties.
4. Bevorderen van zelfredzaamheid:
   Ouderen kunnen vaak veel meer dan ze denken als ze er maar even mee geholpen worden. Bovendien is het fijn voor mensen om niet onnodig afhankelijk van anderen te zijn en bevordert het hun zelfbeeld.

Als we willen kan er heel veel gebeuren als hulp voor mensen die zorg nodig hebben. Er zijn zo veel mogelijkheden om daar zelf mee aan de slag te gaan en niet af te wachten wat de landelijke of gemeentelijke overheid doet. Zelf de handen uit de mouwen steken! En daarbij waar nodig gebruik maken van subsidie. Als christenen hebben we hier een bijdrage te leveren. 

Dr. Dirk Jan Bakker

Bestuur Christen in de gezondheidszorg