Column van Paul Lieverse, 16 september 2011
Geloof in zorg! is zoals bekend de naam van ons congres op 8 oktober, met deze keer als thema
Christen zijn in de zorg: en nu de praktijk!
De afgelopen dagen maakte ik op een nieuwe manier mee hoe juist het christelijk karakter van bepaalde keuzes reacties oproept. Maar laat ik eerst de aanleiding vertellen…
Begin september kwam de KNMG met een standpunt betreffende “de rol van de arts bij het zelfgekozen levenseinde”. Dit was de uitkomst van een traject dat ingezet was onder druk van het burgerinitiatief Uit Vrije Wil, dat pleit voor hulp bij zelfdoding bij ouderen die menen “klaar met leven” te zijn. Uiteraard is er op meerdere manieren en door diverse organisaties op dit standpunt gereageerd, van de ouderenbond PCOB en de patiëntenvereniging NPV tot en met de ethicus Theo Boer, die vanachter de radiomicrofoon commentaar levert, en beroepsbeoefenaren uit de wereld van de palliatieve zorg. Als pijnspecialist werd ik benaderd voor een gesprek in het tv programma Knevel & Van den Brink. Nu weet ik dat tweederde van de artsen niet bereid zijn hulp bij zelfdoding bij die categorie toe te passen. En omdat die groep zelden in beeld komt in de media leek me het een goede zaak om die kant eens aan bod te laten komen. Ook weet ik dat geen kleine minderheid van de artsen sowieso moeite heeft met het opschuiven van de praktijk van euthanasie, alsof het een recht van de patiënt is geworden waarbij de arts moet volgen. Nu hoor ik bij de nog kleinere minderheid die geen euthanasie toepast, dat ook in een vroeg stadium aan de patiënt vertelt indien dat passend is, en doorverwijzen met die bedoeling evenmin doet. Dat laatste kreeg in dat gesprek in de tv studio alle aandacht. Geen vragen over hoe dan wel zorg te geven, hoe het vertrouwen van patiënt en familie winnen, hoe omgaan met moeilijke situaties wanneer bv. de symptomen nauwelijks te beheersen zijn, hoe de patiënt terzijde staan bij angst voor het overlijden, bij moeite met het afscheid enz.
Na afloop van de uitzending van dit gesprek dat dus niet zo bevredigend verliep, kwamen er nogal wat reacties; via verschillende media. De meerderheid was met de strekking “fijn dat deze benadering ook eens gehoord werd”, maar anderen reageerden omgekeerd en juist die reacties waren vaak fel in hun bewoordingen. Overigens was dat niet alleen naar mij, maar ook naar enkele anderen die via de social media hun adhesie hadden betuigd.
En nu wat me daarbij opviel: De meeste tegenstanders gebruikten eigenlijk geen argumenten maar vervielen in verwensingen, en de schaarse argumenten die werden gebruikt waren van een antichristelijke aard. Zo schreef iemand, “nu zie ik weer wat een wreedheid het geloof tot gevolg heeft.” Een ander sprak van “onethische theïstische ethiek”. Weer een ander, “als een arts een geloof aanhangt (hij of zij zou beter moeten weten) is dat vertrouwen weg.” En, “u denkt alleen aan uw ‘eigen zieltje’.” En, “ik ben een overtuigd atheïst en geloof in mensen en niet in sprookjes.” “Heb alle recht en reden gelovigen te veroordelen. Alle geloven deugen per definitie niet.” (De meer blasfemische uitspraken en die waarin Gods naam misbruikt wordt, citeer ik hier niet.)
Wat wil ik als christen die werkzaam is in de zorg het liefst met betrekking tot een discussie als deze? Als ik drie punten mag noemen:
-
- De patiënt zit niet te wachten op een confrontatie. Ik probeer daarom graag langszij te komen, door te luisteren, begrip te tonen, te wijzen op de palliatieve mogelijkheden die er wel zijn.
- De plicht tot barmhartigheid wordt door sommigen uitgelegd als argument om wel euthanasie en hulp bij zelfdoding toe te laten. Graag laat ik daarentegen zien wat het betekent om iemand nabij te blijven, te troosten, steun toe te zeggen tot en met het einde, en daarbij alle deskundigheid van mezelf of van elders in te roepen om lijden te verlichten.
- Gods naam eren is een doelstelling die ik niet snel hardop uitspreek maar die ik wel nastreef. Als ik niet hardop bid voor een patiënt dan kan ik dat nog wel privé doen. En soms doet zich een gelegenheid voor om te wijzen op Gods troost en nabijheid, juist ook bij het lijden…
Paul Lieverse
Bestuur Christen in de gezondheidszorg
Voorzitter CMF Nederland
Terzijde: Voor wie geïnteresseerd is in mijn commentaar op het KNMG-standpunt verwijs ik naar het artikel dat ik hierover schreef voor het Friesch Dagblad van zaterdag 10 september